Η «ευτυχία» είναι μια πραγματικότητα ή μια ουτοπία;

Όλοι μας έχουμε ζήσει στιγμές ευτυχίας και σίγουρα την αναζητάμε με την πρώτη ευκαιρία, καθ’ ότι στην κοινωνία που ζούμε και ενώ  βιώνουμε όλο το εύρος των συναισθημάτων μας, τα επώδυνα συναισθήματα κυριαρχούν. Αυτό από μόνο του είναι κάτι θετικό, διότι μας παρακινεί στο να πάρουμε αποφάσεις με τις ανάλογες επιλογές, ώστε να επέλθει η ανακούφιση, η ικανοποίηση και η ευχαρίστηση. Εξ άλλου το βλέπουμε στην φύση που μέσα από τις ωδίνες του τοκετού δημιουργείται μία νέα ζωή που φέρνει χαρά και ευτυχία.

Οφείλουμε να εμπιστευθούμε την ίδια την ζωή. Δεν μπορεί να κάνει λάθος αυτή η εσωτερική δύναμη που κρατάει ζωντανά τα 150 δισεκατομμύρια κύτταρα του εγκεφάλου, που σε κάνει να ερωτεύεσαι και να λειτουργούν οι 5 αισθήσεις σου, απολαμβάνοντας τα όποια ερεθίσματα. Τελικά η ευτυχία είναι δίπλα μας και προσιτή και ο  καθένας μας έχει το δικαίωμα μέσα από την μοναδικότητά του και των όποιων χαρακτηριστικών του να την βιώσει, διότι στον παγκόσμιο κήπο υπάρχει χώρος για κάθε λουλούδι.

Τα φυσικά χαρακτηριστικά μας δεν πρέπει να καταστέλλονται, να εξαναγκάζονται η να παραβλέπονται, διότι οι λειτουργίες τους που δεν χρησιμοποιούμε στην συνέχεια απενεργοποιούνται με σοβαρή συνέπεια για την ψυχική και σωματική υγεία του οργανισμού.

Θέλω να προτείνω συμπεριφορές που βοηθάνε στην ευτυχία και έχουν καταγραφεί από μελέτες πανεπιστημίων σε Ευρώπη και Η.Π.Α.

  • Η σωματική άσκηση που βοηθά στην παραγωγή ενδορφινών και λειτουργούν ως φυσικό αντικαταθλιπτικό.
  • Να συμπεριφερόμαστε με εξωστρέφεια διότι αυτό αυξάνει την ευτυχία. Προϋποθέτει ότι έχουμε ανεπτυγμένη την ενσυναίσθηση προς τους άλλους.
  • Να ασκούμε το σωστό επάγγελμα (αυτό που αγαπάμε), κυρίως εάν περιέχει και την ανάλογη δημιουργικότητα.
  • Οι τακτικές σεξουαλικές επαφές, δίχως να περιέχουν την υπερβολή, περίπου μία φορά την εβδομάδα.
  • Προσοχή στις συγκρίσεις. Το μυστικό της ευτυχίας ευρίσκεται στην επιλογή αυτού με τον οποίο θέλουμε να συγκριθούμε. Δεν βοηθά καθόλου η σύγκρισή μας με αυτόν που έχει πετύχει περισσότερες επιτυχίες από εμάς.
  • Να βοηθάμε τους άλλους. Ο εθελοντισμός και όσοι αφοσιώνονται στους άλλους συνανθρώπους μας είναι πιο χαρούμενοι, σπανιότερα νοσούν από κατάθλιψη και ζουν σε ευημερία.

Ένα βασικό ερώτημα είναι εάν γεννιόμαστε με μία τάση προς την ευτυχία, η οι εξωτερικές συνθήκες με τα βιώματά μας καλλιεργούν αυτήν την αίσθηση της ευτυχίας. Η ευτυχία με την αισιοδοξία συνυπάρχουν και η γενετική με την ευτυχία έχουν άμεση σχέση. Για παράδειγμα οι Δανοί θεωρούνται οι πιο ευτυχισμένοι στον κόσμο, βάση μελέτης του World Happiness Report. Υπάρχει μια άμεση συσχέτιση μεταξύ της πνευματικής ευεξίας και του γονιδίου που είναι υπεύθυνο για την έκκριση της σεροτονίνης. Η σεροτονίνη είναι υπεύθυνη για την καλή διάθεση του ανθρώπου. Είναι ένας νευροδιαβιβαστής του εγκεφάλου που σε καταστάσεις ένδειας προκαλείται η ψυχική νόσος που λέγεται κατάθλιψη.

Συμπερασματικά η ευτυχία μας κατά 50% είναι συνδεδεμένη με το DNA, και το άλλο 50% εξαρτάται άμεσα με το στυλ της ζωής που ακολουθούμε, την επαγγελματική μας εξέλιξη, καθώς και τις κοινωνικές επαφές που έχουμε αναπτύξει.

Εδώ θέλω να κάνω έναν διαχωρισμό από την «υπαρξιακή» ευτυχία και τις ευτυχισμένες στιγμές. Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η συσσώρευση μέτριου  ψυχολογικού η σωματικού πόνου στην ζωή δημιουργεί μεγαλύτερη αίσθηση ικανοποίησης για την ίδια την ζωή. Αυτό εξηγείται με το ότι ο πόνος μας εκπαιδεύει στην αντοχή διότι πυροδοτείται μια απάντηση νευροχημική του οργανισμού που βοηθά στην διαχείρισή του. Δεν υπάρχει υπαρξιακή ευτυχία εάν δεν έχει προηγηθεί ο πόνος. Καμία ικανοποίηση δεν βιώνουμε εάν δεν έχει προηγηθεί επίπονος αγώνας για την επίτευξη του στόχου μας, είτε είναι να περάσουμε εξετάσεις σε κάποια σχολή, είτε να αναδειχτούμε στο αγώνισμα που επιλέξαμε, είτε να πετύχουμε τους φιλόδοξους στόχους εργασίας που έχουμε θέσει. Μετά την επίπονη προσπάθεια έρχεται η ευχαρίστηση, η ικανοποίηση, η χαρά, η ευτυχία και η πληρότητα.

Το άγχος μας κάνει δυστυχισμένους, ενώ η χαρά και η ευχαρίστηση γεμίζει την ζωή μας με χρώμα. Έχοντας αυτήν την επίγνωση αναπτύσσουμε στρατηγικές και συμπεριφορές που να δίνουν χρώμα στην ζωή μας και επιδρούν θετικά στην βιοχημεία του εγκεφάλου.

Το World Happiness Report λαμβάνει υπ’ όψη του 3 παραμέτρους που ορίζουν τον βαθμό της ευτυχίας. Αυτοί είναι:

  • Ο συνολικός βαθμός ευχαρίστησης σχετικά με την ζωή που επιλέγουμε να ζήσουμε.
  • Ο συναισθηματικός μας κόσμος που περιλαμβάνει και την διάθεση που βιώνουμε ανά πάσα στιγμή.
  • Το νόημα ζωής που το κάθε άτομο αποδίδει στην δική του ζωή.

Έτσι η ευτυχία είναι το κίνητρο για να ζήσουμε μια ζωή με νόημα και πλούσια σε συναισθήματα.

Σπύρος Μεταξάς ψυχίατρος – ψυχοθεραπευτής www.anotropia.gr  


Ο Σπύρος Μεταξάς είναι Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής. Για χρόνια υπήρξε συνεργάτης του ΚΕ.Θ.Ε.Α. και διετέλεσε Διευθυντής της Ψυχιατρικής Κλινικής ‘ΓΑΛΗΝΗ’ από το 2013 έως το 2017. Είναι μέλος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, της Ελληνικής Εταιρείας Συστημικής Θεραπείας και της European Family Therapy Association.